Thesis hoofdstuk 6: Reflectie

6 Reflectie
Hoofdstuk één en twee vormden de inleiding naar mijn onderzoek, in hoofdstuk drie heb ik de vraag geformuleerd, in de hoofdstukken vier en vijf heb ik onderzoek gedaan en de vraag middels een theorie beantwoord. Dit zesde hoofdstuk is een terugkoppeling van de theorie op de buitenwereld. Hierin laat ik zien wat ik onder meer het afgelopen jaar ontwikkeld heb en hoe ik dat toepas in mijn omgeving.

6.1 Marktonderzoek voor relevantie Virtual Studio
Het onderzoek voor deze thesis bleek ook zeer relevant marktonderzoek voor Virtual Studio. Met name het kunnen formuleren van een indeling van de muziekmarkt in de vorm van de long tail van artiesten, waarbij een verdeling van zes sectoren met elk hun eigenschappen te maken was, bleek ook waardevolle informatie te bevatten voor het concretiseren van een compleet product- en dienstenpakket. Uit deze indeling van de markt was te halen dat de huidige industrie de top van de long tail prefereert. Naast dit kleine topje is er een enorm groot onontgonnen gebied: door de reguliere industrie genegeerd omdat hun hit-georiënteerde verdienmodel niet werkt op te kleine subgenres is een alternatieve en meer onafhankelijke muziekwereld opgestaan. Langzaam maar zeker ontstaan er werkende modellen in deze ‘onafhankelijke’ wereld, maar het is nog een jungle.

Virtual Studio helpt artiesten in het vinden van hun eigen pad in deze jungle. Samen met de professionals uit het netwerk laat niet ik niet een kant en klaar pad zien: we geven de artiest een machete, laten zien hoe het werkt en we staan hem of haar bij waar nodig.

6.2 Testimonials
In de paragraaf ‘testimonials’ geven een aantal mensen hun ervaringen weer van een samenwerking van het afgelopen jaar.

6.2.1 Testimonial Renée Lepoutre over mix-sessie Virtual Studio
In de samenwerking met Renée Lepoutre heb ik via Virtual Studio een nieuwe mix gemaakt van haar EP opnamen. In deze pilot voor Virtual Studio kunnen we aantonen flexibel en effectief er gewerkt kan worden.

Samenwerking Virtual Studio
Zaterdag

Op een zaterdagavond zit ik gezellig bij te kletsen met Alexander in de kroeg. Zoals altijd gaat het over de muziek: “waar ben jij nu mee bezig” en “wat doe jij nu”?
Alexander vertelt me over de laatste ontwikkelingen van Virtual Studio, ik vertelde hem over de laatste ontwikkelingen van mijn band (Inshoutout red.). Als ik vertelde dat we veel kritiek hebben gehad op de mix van onze demo zie ik zijn hoofd direct aan het werk gaan. Binnen vijf minuten meldt hij me de verschillende mogelijkheden om de mix beter te krijgen. Mijn reactie hierop is dat ik niet weet of het wel op tijd gaat lukken omdat, als we er iets aan wilde hebben, het binnen drie weken klaar moet zijn. “Ah, dat lukt wel joh!” Aldus Alexander…

Zondag
De dag erna word ik door Alexander gebeld dat hij een mixer geregeld heeft, dat ik even contact met hem op moet nemen en dat het voor het einde van de week klaar is. Eh.. Wat?! Ik ben helemaal verbaasd. Ongelooflijk! Ruim op tijd het eindproduct binnen en een mixer die, aan zijn eerdere werk te horen, erg goed onze stijl muziek lijkt te kunnen mixen. Snel bellen dus!

Ik krijg Djuri Boot aan de telefoon. Djuri is al volledig ingelicht en weet wat we precies willen. Hij meldt me dat we maandag (morgen) onze tracks naar hem op moeten sturen. Ook moeten we hem een mailtje sturen waarin punten staan die we belangrijk vinden. Hij meldt me dat hij het de komende dagen gaat mixen en dat ik donderdag langs kan komen om alles door te luisteren en aanpassingen door te voeren.

Donderdag
Djuri heeft de mix tot een erg goed einde weten te brengen. Het is erg prettig om zelf nog even erbij te zijn en de laatste dingen te kunnen veranderen. Na donderdag een paar uur samen aan het werk te zijn belt Alexander ons op via Skype. We hebben even kort overleg over hoe het gaat en of we tevreden zijn. Ik ben meer dan tevreden!

Maandag
Een paar dagen later is de mix langs Richard de Vries (de mastering engineer) geweest die de mastering op zich heeft genomen en hebben wij onze demo zo goed als nieuw binnen. Kicken!

In minder dan anderhalve week is ons product van ‘sloppy’ naar professioneel gegaan. Virtual Studio heeft dit echt mogelijk gemaakt.

Van begin tot eind staan ze je bij. Ze helpen je met een verstandige keus maken qua budget (opnieuw opnemen, alleen opnieuw mixen etc.). Hoeveel geld heb je? Hoeveel beter wil je dat je product wordt? Hoeveel geld wil en kan je uitgeven? Ook zoekt Virtual Studio de juiste mensen voor je. Djuri heeft als mixer veel ervaring met bands in onze stijl muziek, dat maakte de samenwerking makkelijk en gaf ons een eindproduct waar we erg tevreden mee waren. Als ik zelf iemand had moeten vinden had ik niet geweten waar ik op had moeten letten. De volgende keer ga ik  zeker weer met Virtual Studio in zee. Zij hebben de kennis en connecties die je als muzikant nodig hebt om het eindproduct precies te krijgen zoals je het zelf wil. Ook is het als muzikant heel prettig als je je niet overal zorgen over hoeft te maken. Virtual Studio regelt alles, dat zijn dus veel zorgen minder. Ook checken ze goed of alles naar wens is en of je tevreden bent. Dit maakt dat je veel meer ontspannen kunt genieten van het bezig zijn met je muziek. Geen zorgen, Alexander regelt het allemaal wel ;-) .

De samenwerking is me al met al erg goed bevallen :-) .”

Zoals naar voren komt in de beschrijving van Renée is het goed gelukt om het in een kort tijdsbestek een samenwerking tussen vier professionals en een band met vier leden te coördineren. Met name de snelheid en de persoonlijke begeleiding worden gezien als een enorm voordeel. Het gevoel dat ‘alles geregeld is’ scheelt voor de zangeres een hoop zorgen. Dat zie ik als hard bewijs dat de Virtual Studio Counselor een toegevoegde waarde biedt in het productieproces. Hoe klein en eenvoudig deze ook mag zijn.

6.2.2 Testimonial Fridolijn van Poll over samenwerking Virtual Studio en Jazzberry promotie
De samenwerking met Fridolijn is er een van een langere periode. Met haar band en bedrijf, Jazzberry, heb ik gewerkt aan marketing- en promotie-advies. Dit was een start voor het adviestraject.

Kennismaking
Een grote honger naar kennis en nieuwe  invalshoeken, een open mind voor andere meningen en een enthousiaste drang naar oplossingen zijn naar mijn idee de drie belangrijkste kenmerken van Alexander.
Naar aanleiding van één van Alexanders blog posts over het ”downloadprobleem” en het wel of niet bestaan ervan, zijn we vorig jaar online in gesprek geraakt. We spraken over de huidige muziekindustrie en (muziek)marketing, een onderwerp wat mij als muziekprofessional ook mateloos interesseert. De genoemde eigenschappen van Alexander kwamen vrij snel bovendrijven.

Ik was op zoek naar innovatieve vormen van marketing en zodoende besloot ik Alexander al tijdens ons tweede gesprek een stageplaats aan te bieden bij mijn bedrijfje Jazzberry (een vrij impulsieve actie inderdaad). Jazzberry is een platform voor DJ’s muzikanten. Wij stonden aan de vooravond van het organiseren van ‘The Jazzberry Sessions’. ‘The Jazzberry Sessions’ is een reeks clubavonden in club Odeon in Amsterdam, waarbij ik wel wat hulp kon gebruiken bij de marketing hiervan.

Samenwerking
Tijdens de vele gesprekken en brainstorms die volgden merkte ik dat Alexander zich goed had ingelezen in een aantal recente marketing theorieën. Vooral de boeken ‘Purple Cow’ en ‘Tribes‘ van Seth Godin, en ‘Free’ van Chris Anderson zaten vol met ideeën voor nieuwe manieren van aanpak. Met de combinatie van Alexanders theoretische kennis en mijn praktijkervaring hebben we een aantal van deze theorieën in de praktijk gebracht. Dit bleek best een uitdaging: factoren als tijd en geld speelden ook ineens mee. We besloten we tot een aanpak waarbij zowel online als offline aanwezigheid werd gecombineerd en hebben op die manier toch een aantal concrete acties op touw gezet. Ik zal er een aantal beschrijven.

Acties voor ‘The Jazzberry Sessions’
We wilden in onze marketing graag de purple cow uithangen. Enigszins beperkt door gebrek aan tijd en geld hebben we besloten om dit te doen middels een opvallende vorm van flyers. Ik had al eerder een ‘flyer-aan-je-fiets-actie’ op touw gezet, waarbij we flyers middels een elastiekje aan fietssturen bonden in uitgaansgebieden in Amsterdam, om zo de avonden onder de aandacht te brengen. Deze actie hebben Alexander en ik samen aangescherpt door ervoor te zorgen dat mensen beter wisten wat ze met deze flyer konden, door middel van stickertjes op deze flyer, waarop werd aangegeven dat je vrije entree kon verkrijgen door een foto van deze flyer aan je fiets op één van onze social media sites te plaatsen.
Deze acties waren direct geïnspireerd op ‘Purple Cow’: de gekke vorm van de flyers; Creating Awareness: direct de aandacht krijgen via een persoonlijk object, namelijk je eigen fiets; en Tribes: middels het posten van de foto’s wilden we mensen activeren om mee te doen met de ‘Jazzberry beweging’.

Ook de avonden zelf moesten een unieke twist krijgen. Mensen moesten na afloop iets mee naar huis kunnen nemen waarmee ze werden herinnerd aan de avond. Na lang brainstormen kwamen we op het idee van een wachtwoord.  Bezoekers kregen gedurende de avond, of bij het verlaten van het pand een kaartje met hierop een wachtwoord mee naar huis. Wanneer ze dit wachtwoord mailden naar een speciaal e-mailadres kregen ze een cadeautje. In ons geval was dit een gratis download van een live opname gemaakt tijdens de avond.

Doel hiervan was ten eerste ervoor te zorgen dat mensen iets hebben om door te vertellen aan hun vrienden, dankzij een ludieke actie, ten tweede fans aan ons te binden en wederom het activeren van onze tribe.

Ondanks het gebrek aan middelen wisten we toch iets neer te zetten, en heeft Alexander mij vooral bewust gemaakt van het belang van de bovengenoemde theorieën. De bovengenoemde acties waren uiteraard geen ‘quick-fix’ naar succes, maar de samenwerking met Alexander heeft bij mijn compagnon en mijzelf wel een omslag teweeg gebracht in de denkwijze over hoe onze we marketing denken aan te pakken.”

Jazzberry was voor mij een project waarbij ik veel kon uitproberen. Zo hebben Fridolijn en ik gezien wat werkt en wat niet werkt. De belangrijkste facetten van dit project waren ten eerste het vooraf formuleren van een doelstelling en een visie van Jazzberry, deze doelstelling vormde de rode draad door elke actie en elke stunt; ten tweede het ‘creating awareness’, oftewel dat mensen weten wie Jazzberry is; en ten derde ‘connecting with fans’: middels online aanwezigheid op sociale netwerken wilden we het gesprek tussen Jazzberry en het publiek op gang brengen.

Fridolijn was met Jazzberry al bezig met marketing en stunts als manieren om op te vallen. Ik heb geholpen met ervoor te zorgen dat alle communicatie uitingen en acties aansloten op het algemene imago van Jazzberry. Met daarbij de doelstelling om mensen te laten weten wie je bent, om vervolgens een zinvolle relatie op te bouwen met die fans.

Alle acties, brainstorm-sessies en de ideeën die daaruit voortgekomen zijn vormden later de basis voor de start van de nieuwste Jazzberry productie: Finn Silver. Onder een nieuwe naam en met een nieuw imago brengt Fridolijn samen met haar compagnon Mark Berman een album uit. Voor de start van de Finn Silver hebben Fridolijn en ik gekeken naar alles wat we met Jazzberry hebben uitgeprobeerd en waar de ‘blueprint’ van het systeem van hoofdstuk vijf, paragraaf drie, uit is gekomen. Deze blauwdruk werkt als volgt: het doel is de relatie tussen band en buitenwereld versterken door CA + CwF + RtB via muziek, imago en live shows om ze van onafhankelijk naar wederzijds onafhankelijk te maken zodat de desbetreffende band kan stijgen in de long tail van muziek.

In de tijd dat ik met Fridolijn heb samengewerkt heb ik van heel dichtbij gezien waarom een samenhangend geheel van muziek, imago, liveshow en álle communicatiemiddelen essentieel is voor het succesvol in de markt plaatsen van een artiest. Alleen al het feit dat Virtual Studio verder gaat dan ‘enkel’ muziek produceren, door een brug te slaan tussen muziek en marketing, maakt het voor artiesten makkelijker om een overzichtelijk geheel in elkaar te zetten. Combineer daarbij het advies in hoe de artiest deze sterke basis kan omzetten in een waardevolle relatie met zijn of haar fans, en ziedaar de positie van Virtual Studio ineens sterk staan in de nieuwe muziekwereld waarbij amateur, professional, gelabeld en onafhankelijk dwars door mekaar heen wandelen.

6.2.3 Adviestraject in de praktijk
De theorie van het onderzoek en de praktijkervaring van Jazzberry heb ik als blauwdruk verder toegepast bij drie verschillende artiesten. Harde resultaten heb ik op het moment niet: op 18 mei 2010 had ik de eerste sessie met de band ‘Blue Revolt’, na een inschatting van waar ze ongeveer zitten in hun muzikale carrière ben ik gaan kijken naar hun imago. Het blijkt dat ze wel een sterk idee hebben van hoe hun muziek ontstaat, maar weinig gevoel voor wat hun imago voor ze zou kunnen betekenen. Ik ben samen met de band een langdurig traject ingegaan waarin zij op zoek gaan naar zichzelf en daarmee het imago van de groep, waarin ik vanuit de theorie en ervaringen adviezen geef.

Op het moment is de band nog volop aan het werk om alles van binnen uit op te bouwen. Zo geldt dat ook voor Yazzoo en Jacob van de Water. Bij beiden heb ik gekeken naar imago en ben ik van binnen uit gaan werken. Dit is een langdurig proces, eigenlijk ook een experiment, waarbij de uitkomsten pas over enige tijd herkenbaar zijn.

Connect with Fans + Reason to Buy = €€€

Tijdens het onderzoek voor mijn thesis, en tevens tijdens het in elkaar zetten van het adviestraject dat ik nu aan artiesten aanbied, kwam ik dit filmpje tegen. Michael Masnick legt in een kwartier heel helder uit hoe Trent Reznor van Nine Inch Nails het voor elkaar heeft gekregen een nieuw verdien model te ontwikkelen in de muziekwereld. Een gebaseerd op een open systeem. Dat betekent dat het product, de aangeboden content, altijd moet concurreren met een gratis online gedeelde en soms ‘illegale’ variant.

Let vooral op hoe ‘goed’ consumentengedrag gestimuleerd wordt, in plaats van dat ‘slecht’ gedrag afgestraft wordt. Een bijzondere simpele vorm van conditionering: Vertel je kind alleen wat hij niet mag doen en hij zal alleen dat doen. Meer kent ‘ie immers niet. Vertel je kind wat ‘ie wél mag doen en beloon hem daarvoor en, potverdorie, hij doet het ook nog. Kijk zelf maar.

Hier ook nog het artikel op Techdirt.

De artiest versus de ondernemer

Tijdens Joint Venture sprak ik onder andere met Boris van de Ven over de toekomst van de muziek en met name hoe artiesten en muzikanten te werk moeten gaan. In mijn presentatie heb ik laten zien waar kansen liggen voor de hedendaagse artiest. Echter vereist dat wel een pro-actieve en ondernemende houding van de muzikanten.

“Artiesten zijn per definitie geen ondernemers.” Is het antwoord wat ik van velen krijg. Ook stelde iemand uit de zaal de vraag “Wat moet de introverte liedjesschrijver dan gaan doen? Wat moet hij dan twitteren?”

Om mijn idee over dit onderwerp uit te leggen is het het belangrijk eerst het verschil tussen artiesten en ondernemers te weten.

Artiest versus ondernemer

Een ondernemer kijkt eerst naar buiten: Waar liggen de kansen? Waar is markt voor? Waar is vraag naar? Daarna kijkt de ondernemer naar binnen: Wat heb ik liggen dat daarbij in de buurt komt? Wie heb ik in mijn netwerk? Wat zijn mijn sterke kanten die daarbuiten zijn toe te passen?
Een artiest werkt andersom en kijkt eerst naar binnen: Wie ben ik? Waar sta ik voor? Wat kan ik het beste? Daarna pas kijkt de artiest naar buiten: Hoe ga ik mijn verhaal vertellen? Waar ga ik mijn verhaal vertellen?

De tactiek van de ondernemer is een handige, en daarom veilige, keuze: Je maak van tevoren een schatting van hoeveel mensen op jouw product of dienst zitten te wachten en dus weet je wat je ongeveer gaat omzetten. Alles draait om de juiste vraag aanspreken.
De tactiek van de artiest geeft de mogelijkheid om heel innovatief te zijn: Het maakt niet uit hoeveel mensen er wel of niet op jouw product of dienst zitten te wachten, je maakt het toch wel. Zonder compromis, want je houdt ook geen rekening met of mensen het leuk vinden of niet. Je wilt simpelweg het beste product maken dat je maken kunt. Alles draait om het product.

Het grootste verschil tussen de twee methoden is de massa versus niche oriëntatie. De tactiek van de ondernemer is gericht op een zo groot mogelijke kans vinden. Die van de artiest op iets doen wat de artiest te gek vindt, waardoor het potentiële publiek naar alle waarschijnlijkheid een stuk kleiner is.

Succesformule

Welke methode is succesvoller? Je zou zeggen dat de ondernemer meer kans van slagen heeft. Alleen is de artiest geen ondernemer en heeft er dus een nodig. Daar zitten we weer met de totale afhankelijkheid. Echter durf ik met zekerheid te stellen dat de ondernemer niet per definitie meer kans heeft, eerder het tegenovergestelde: Een muziekmaatschappij heeft tot zo ver als ondernemer gefunctioneerd voor de artiest. Het heeft imago, marketing en netwerk totaal uit handen genomen. In sommige gevallen zelfs het overgrote deel van de creatieve beslissingen. Vooral de Spice Girls, Backstreet Boys en alle knock-offs die daar later op volgden zijn prachtige voorbeelden van ondernemers aan het werk: We zoeken een mooie doelgroep, pluizen uit wat ze doen, wat ze eten, wat ze mooi vinden. Dan kijken we in ons bestand (Artist & Repertoire managers gaan op talentenjacht), om vervolgens de talenten die goed richting doelgroep te kneden zijn door de pasta molen te halen. Dit ‘denken als een ondernemer’ is enorm succesvol gebleken. Alleen zitten er twee hele grote nadelen aan vast: De kans dat jij als artiest door één van de vier grote labels wordt opgepikt om vervolgens de nieuwe superhit te worden is niet heel veel groter dan acht keer achter elkaar de jackpot winnen in de loterij. Daarnaast zijn wij niet meer dezelfde consument als tien jaar geleden. Als ik om mij heen kijk zie ik mensen die massaal op zoek zijn naar echt. Echt voedsel: biologisch voedsel; echt leven: leven in balans; echt ondernemen: maatschappelijk verantwoord enzovoort. De consument gaat langzamerhand op zoek naar haar eigen niche.

De artiesten methode duurt langer, je moet hard werken en het is minder glorieus (denk je). Maar je geeft jezelf meer kansen. Je gaat niet thuis zitten wachten op de loterij: je gaat een baan zoeken en werken aan je carrière. Er zit wel één hele grote voorwaarde aan: de artiest moet ook de buitenwereld opzoeken. Net als de ondernemer. Alleen doet hij dat wat later in het proces. Je kunt namelijk nog zulke geniale muziek maken, als je op je zolderkamertje blijft zitten en niemand het hoort gebeurt er helemaal niks. “Maar wat moet de introverte liedjesschrijver dan doen?”

Hoe dan?

Je hebt een verhaal. Schrijf je verhaal. Vertel je verhaal. Begin bij jezelf.

De introverte liedjesschrijver weet en kan meer dan hij denkt: Hij weet dat hij liedjes kan schrijven en hij weet dat hij introvert is. Dat is op zich al heel wat.

Muziek, imago, marketing, live productie

Het begint bij het product, muziek. Deze artiest weet al heel goed wat voor muziek hij wil maken: mooie liedjes, gevoelig, scherp randje door de onderwerpen die hij aankaart.

Zijn imago: hij is introvert, waarschijnlijk heeft hij dan ook zijn eigenaardigheden, bijvoorbeeld dat hij heel bedachtzaam is en daarom niet snel antwoord kan geven op een vraag. Dat is juist krachtig, gebruik dat. Je imago is een samenspel van de persoon die jij bent en de muziek die je maakt. Een imago is de bindende factor daartussen. De broek die je aantrekt is slechts het resultaat daarvan. Dit is dus een zoektocht naar jezelf. Echt, weet je nog?

Marketing. Een artiest die nadenkt over marketing? Jazeker wel. Alleen nèt even anders: Marketing is de connectie tussen product en afnemer, beter bekend als publiek. Waarom kopen mensen een kaartje voor een concert van jou? Omdat je ze raakt. Niet omdat je een pet op hebt. Het draait allemaal om marketing vanuit het product. Hoe jij mensen gaat uitnodigen om te komen bij een optreden, of om muziek van jou te kopen is afkomstig van jouw muziek, je product dus, en je imago, wie jij écht bent. In het geval van de introverte liedjesschrijver zal dat iets zijn wat zijn muziek, mooi en gevoelig, met zijn imago, introvert en bedachtzaam, combineert. Misschien is deze meneer wel een prachtig boegbeeld voor een goed doel waar hij dan, op zijn manier (heel belangrijk), als ambassadeur voor kan functioneren. Creatief zijn is hier het advies.

De live productie is waar het allemaal samenkomt: De muziek die hij speelt, het imago dat hij uitstraalt, gewoon door te zijn, de marketing kan hier een grapje zijn waarmee hij zijn individu nog meer duidelijk maakt en een reden geeft om zijn album te kopen.

Mijn conclusie

Een artiest is geen ondernemer. Dat is duidelijk. Een artiest moet wel snappen dat hij naar buiten toe moet treden om zijn verhaal te vertellen. Hoe hij dat verhaal vertelt is aan hem, hij moet daarom op zoek naar zijn medium of media. Wees eerlijk, echt en durf het dialoog aan te gaan met je fans. Met één tegelijk kom je er echt wel. Lees deze blog van Kevin Kelly voor meer inspiratie!