Je kunt ermee zitten en je kunt er mee zitten

..maar je zit er in elk geval mee. Nee, het was geen Johan Cruijff die met deze uitspraak
kwam, maar Frits Koster. De meditatiebegeleider die regelmatig retraites organiseert in zijn huis in Ezinge, Groningen.


Afgelopen weekend ben ik daar in retraite geweest, georganiseerd door Frits, Kim (die ook deze tekening maakte) en Sara, waar ik met een groep jongeren me gericht heb op een milde vorm van vipassana meditatie, ook wel bekend als opmerkzaamheids- of mindfullness meditatie. Met opmerkzaamheid wordt bedoeld dat je bewust omgaat met het feit dat je gedachten hebt en dingen buiten je waarneemt zoals geluiden, beelden, en wat je voelt. Dit doe je door te beginnen met een rustpunt waar je op kunt terugvallen. Wanneer je zit is dit de ademhaling en kun je zachtjes benoemen dat je buik op en neer gaat. Tijdens een loopmeditatie zijn dat de voeten, stap.. stap.. stap.. Dan merk je gauw genoeg dat er een gedachte zich aandient, of een geluid, of een gevoel. Wat je dan doet is zachtjes, zonder het uit te spreken, het denken of voelen of horen te benoemen. Met een lichte interesse stip je aan waar je aandacht naartoe gaat: “Ah, dat is een gedachte. Da’s denken. Denken. Oh en dit is voelen, voelen. En dat is horen, horen.”

In het begin snapte ik er niet veel van, ik kon niet lekker zitten (zes keer drie kwartier in kleermakerszit op een dag is behoorlijk zwaar, kan ik je vertellen) en begreep niet waarom ik alles nou moest benoemen. De tweede dag ging dat anders en begon in te zien dat ik bewust werd van hoe gedachtepatronen liepen. Ik merkte dat ik tegen mezelf zei: “dat is nieuwsgierigheid, nieuwsgierigheid, weer nieuwsgierigheid… Wat ben ik toch nieuwsgierig. Ah, da’s een oordeel…”

Wat ik dit weekend heb geleerd is dat je niet in controle moet willen zijn van je gedachten, maar dat je ze met aandacht kunt bekijken en ze er zonder oordeel kunt laten zijn. Op die manier leer je jezelf echt kennen, en kun je inzien dat er, zoals Stephen Covey dat in zijn ‘first habit’ zegt, ruimte is tussen stimulus en respons, actie en reactie. “Oh ja, dat is weerstand. Weerstand en boosheid.” Waar je dan nog niet perse iets mee hoeft te doen, dat is die ruimte. En die ruimte die ontstaat toont duidelijk dat er een groot verschil is tussen denken en doen.

Erg bijzonder wat er gebeurt tijdens zo’n gesprek met jezelf. Gewoon gaan zitten met waar je mee zit.

Volgend jaar wordt er weer een retraite georganiseerd speciaal voor mensen tot 30 jaar, op 18 t/m 20 augustus weer in Ezinge. Ik kan het je aanraden.